Thực hiện Quyết định số 362/QĐ-UBND ngày 12/02/2020 về việc ban hành Kế hoạch hành động về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, trong năm 2023 đã đạt được một số kết quả như sau:

Kết quả đạt được:

• Về công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, ứng xử với các sản phẩm nhựa và rác thải nhựa đại dương

Các cơ quan báo chí, đài phát thanh truyền hình, Cổng thông tin điện tử của tỉnh và các cơ quan, đơn vị, hệ thống phát thanh đưa tin của huyện, thị xã, thành phố, các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa tích cực đưa tin, bài tuyên truyền về công tác quản lý rác thải nhựa, như: Báo Khánh Hòa đăng tải bình quân 03 bài viết và 10 tin bài/tháng về bảo vệ môi trường biển hải đảo; Đài Phát thanh và Truyền hình Khánh Hòa đã sản xuất và phát sóng định kỳ chuyên mục riêng Tài nguyên và Môi trường, mỗi tháng 2 số, mỗi chương trình có thời lượng 15 phút (cụ thể: thực hiện tuyên truyền trong tin, bài, mục Bình yên cuộc sống của chương trình Thời sự hàng ngày, Mục khởi động ngày mới, Nhịp sống 24/7).

Trong năm 2023, trên địa bàn tỉnh đã tổ chức treo 37 pano, 06 poster, 540 phướn, 31 băng rôn, 20 áp phích tuyên truyền hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày Đại dương thế giới, Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn, Ngày Môi trường thế giới năm 2023… tại trụ sở cơ quan, đơn vị và các tuyến đường chính, nơi tập trung đông người; ngoài ra, phát hành 6.000 tờ gấp tuyên truyền phòng, chống rác thải nhựa; vận động 1.000 hộ kinh doanh, các cơ sở sản xuất do phụ nữ làm chủ ký cam kết tham gia phòng chống rác thải nhựa.

Trong năm qua, trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 117 lớp tập huấn tuyên truyền cho hơn 12.000 lượt cán bộ, công chức, hội viên quản lý chất thải rắn, phòng chống rác thải nhựa, bảo vệ môi trường của các cấp ngành lồng ghép vào công tác chuyên môn; Tổ chức 04 hội thảo, hội nghị quốc tế liên quan đến lĩnh vực môi trường; tổ chức 01 Đối thoại về “Thực trạng và giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa” với sự tham gia của hơn 80 nhà khoa học, nhà nghiên cứu của các Viện, Trung tâm nghiên cứu, trường Đại học, các sở ban ngành, hội viên phụ nữ và các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa; Tổ chức 01 Hội nghị tập huấn “Triển khai các hoạt động truyền thông, hướng dẫn phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo Luật bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn của UBND tỉnh Khánh Hòa” vào ngày 23/11/2023 cho cán bộ quản lý nhà nước về môi trường cho các Sở, ban, ngành, các huyện, thị xã, thành phố, các tuyên truyền viên môi trường thuộc các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp cấp tỉnh.

Trong lĩnh vực du lịch: đa số các cơ sở lưu trú du lịch từ 04-05 sao và tương đương đã dần thay thế các sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần bằng các sản phẩm thân thiện với môi trường để phục vụ khách du lịch; các cơ sở 03 sao cũng dần thay đổi một số vật dụng nhỏ thân thiện với môi trường như ống hút giấy, ly giấy để phục vụ khách.

Trong lĩnh vực giáo dục: đã xây dựng và tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, giảm thiểu chất thải nhựa, bảo vệ môi trường biển đảo trong chương trình nội khóa, chương trình ngoại khóa và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Tiếp tục duy trì mô hình tại 04 trường trung học cơ sở, trung học phổ thông: Trường THCS Nguyễn Viết Xuân – Nha Trang, trường THCS Văn Lang – Vạn Ninh; trường THPT Hoàng Văn Thụ, trường THPT Trần Hưng Đạo thực hiện mô hình ngày “Nói không với  túi nilong và hạn chế vứt rác thải từ nhựa”. Duy trì việc phát động “Ngày chủ nhật xanh – chung tay vì môi trường” tại các trường trung học trên địa bàn tỉnh, đặc biệt qua dự án “Tận dụng các vật nhựa để cải tạo sân trường và cải tạo nhà vệ sinh tại trường học” đã có sức lan tỏa lớn trong các cấp học, tạo sự chuyển biến trong nhận thức, hành động của học sinh về ứng xử với môi trường học đường và xã hội.

Tại các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ hệ sinh thái biển đã tổ chức chương trình tái tạo nguồn lợi, bảo tồn và phát triển các loài thủy sản tại Khu Bảo vệ hệ sinh thái Rạn Trào (xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh); đồng thời tổ chức ra quân làm sạch bờ biển, treo pano tuyên truyền “Chống rác thải nhựa”, “Chung tay bảo vệ môi trường biển” tại khu vực Rạn Trào. Tại Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang, đã tổ chức tuyên truyền hàng ngày trên hệ thống loa phát thanh tại Bến tàu du lịch Nha Trang về phong trào “Chống rác thải nhựa” đối với du khách và ký cam kết không sử dụng, mang các sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần đối với các hộ cá thể thuê kiot kinh doanh tại Bến tàu và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch khi tham gia các hoạt động trên vịnh Nha Trang; tổ chức 02 buổi đối thoại với người dân phố Bích Đầm và phường Vĩnh Trường về giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa trên vịnh Nha Trang; phỏng vấn thu thập 450 hộ dân, ngư dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch nhằm đánh giá nhanh nhận thức về khai thác nuôi trồng thủy sản bền vững và bảo vệ môi trường; tổ chức 01 buổi tập huấn về hướng dẫn quy trình ủ phân vi sinh từ rác hữu cơ cho phụ nữ thôn Bích Đầm và Đồn Biên phòng 388.

• Thu gom, phân loại, lưu trữ, vận chuyển và xử lý chất thải, rác thải nhựa từ các hoạt động ở khu vực ven biển và trên biển.

Kêu gọi được 32.385 người tham gia Mitting hưởng ứng các hoạt động tuyên truyền bảo vệ môi trường; tổ chức ra quân dọn vệ sinh bờ biển với 47,5 km, thu gom hơn 3.500 tấn rác thải ven biển và các khu vực dân cư trên vùng biển tỉnh Khánh Hòa; tổ chức thả 28.110 con giống thủy sản (cá, hải sâm), cụ thể: tại Đầm Thủy Triều (2.000 con), vịnh Nha Trang (16.750 con), tại Khu bảo vệ Hệ sinh thái biển Rạn Trào – xã Vạn Hưng – huyện Vạn Ninh (9.360 con); trồng mới 1.600 cây xanh bóng mát tại huyện Vạn Ninh, trồng 3.000 cây đước giống tại Đầm Nha Phu (thôn Tam Ích – Ninh Ích – Ninh Hòa), trồng mới 1,4 ha cây đước (Đầm Bấy, vịnh Nha Trang) và trồng mới 0,6 ha cây đước (ven sông Tắc – Phước Đồng – Nha Trang); hỗ trợ các xã ven biển huyện Cam Lâm 20 thùng đựng rác sinh hoạt (240 lít); hỗ trợ Tỉnh đoàn 30 ghế đá bê tông từ rác thải nhựa và Đoạn đường bê tông rác nhựa; tiếp tục duy trì và xây dựng mới 106 mô hình “Ngôi nhà xanh” thu gom và phân loại rác thải nhựa; Tổ chức sự kiện làm sạch bờ biển tại xã Vạn Hưng và lặn biển nhặt rác tại Khu bảo vệ Hệ sinh thái biển Rạn Trào trong tháng 6/2023 và tháng 11/2023.

Kết quả xây dựng mô hình quản lý thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, rác thải nhựa ở các xã đảo trên địa bàn tỉnh như sau:

Tại các vùng biển xã Vạn Thạnh: UBND xã Vạn Thạnh cùng với Đồn Biên phòng Đầm Môn tiếp tục duy trì mô hình xã hội hóa thu gom rác trên biển, kết quả hơn 92% chủ lồng bè nuôi trồng thủy sản trên biển đã hợp tác, tập kết rác đúng nơi quy định – đây là mô hình hiệu quả, xử lý được vấn đề thu gom rác thải trên biển, nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường biển.

Mô hình quản lý thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, rác thải nhựa ở xã đảo Cam Bình: việc thu gom rác thải trên biển và rác thải sinh hoạt của cư dân trên đảo Bình Ba được xử lý chôn lấp tại bãi rác trên đảo Bình Ba; bố trí ghe thu gom rác thải của các hộ chăn nuôi thủy hải sản trên biển, chủ yếu là túi đựng thức ăn cho thủy hải sản, ngư lưới cụ bị hư hỏng,… cuối ngày được đưa về xử lý chôn lấp tại bãi rác trên đảo Bình Ba.

Tình hình quản lý rác thải trên các đảo vịnh Nha Trang được kiểm soát tốt: Rác sinh hoạt của người dân trên các tổ dân phố đảo Trí Nguyên, Bích Đầm, Vũng Ngán và rác phát sinh từ các khu du lịch trên các đảo, lồng bè nuôi trồng thủy sản, nhà hàng trên vịnh được Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Nha Trang thu gom, vận chuyển về đất liền xử lý. Kể từ ngày 01/12/2023, bổ sung khối lượng thu gom rác trên các đảo và lồng bè nuôi thủy sản từ 04 tấn/ngày lên 09 tấn/ngày vào Hợp đồng dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Nha Trang nhằm thu gom triệt để rác thải đại dương, nhất là rác thải nhựa. Vận động các hộ nuôi trồng thủy sản tại khu vực Trí Nguyên tham gia vào Tổ liên kết nuôi trồng thủy sản và bảo vệ môi trường nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, thu gom rác phát sinh từ hoạt động nuôi trồng thủy sản trên vịnh Nha Trang.

Về công tác thanh kiểm tra chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường: chưa phát hiện, xử lý vụ việc, vụ án nào liên quan đến hành vi vứt, đổ thải nhựa không đúng quy định, gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh.

Đánh giá kết quả thực hiện

Trong năm qua, công tác quản lý rác thải nhựa nói chung và quản lý rác thải nhựa đại dương nói riêng trên địa bàn tỉnh đã được cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp quan tâm, chỉ đạo kịp thời và đạt được một số kết quả quan trọng. Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình triển khai thực hiện công tác quản lý rác thải nhựa đại dương trong năm 2023 vẫn còn gặp một số khó khăn nhất định như:

Công tác tuyên truyền về rác thải nhựa còn gặp khó khăn do thói quen sử dụng đồ nhựa, túi nilon của người dân đã có từ lâu vì sự tiện lợi, giá thành rẻ, thuận tiện cho việc sử dụng, tiết kiệm chi phí.

Việc thực thi quản lý và kiểm soát rác thải nhựa trong ngành thủy sản chưa thực sự triệt để, điển hình như hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển: do quy mô sản xuất thủy sản còn nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình, công nghệ xây dựng lồng bè nuôi trên biển còn thô sơ và sử dụng các vật liệu truyền thống (gỗ, phao nhựa, xốp,…), việc thu gom, xử lý rác thải nói chung và rác thải nhựa tại các lồng bè nuôi trồng thủy sản trên biển chưa triển khai đồng bộ và hiệu quả còn nhỏ lẻ; hoạt động khai thác thủy sản còn tồn tại việc vứt ngư cụ như phao, lưới xuống biển. Một số khu vực ven biển vẫn còn tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển, tồn đọng rác thải là vỏ sò, ốc, hàu, sản phẩm thừa từ hoạt động nuôi thủy sản,… tại xã Cam Lập, thành phố Cam Ranh. UBND tỉnh đã chỉ đạo địa phương thực hiện nhiệm vụ “Làm sạch môi trường biển ở các vùng nuôi trồng thủy sản, lồng bè trên địa bàn thành phố Cam Ranh”.

Kinh phí còn hạn chế trong việc triển khai đồng bộ mô hình phân loại rác thải nhựa tại nguồn.

            Phương hướng thực hiện trong năm 2024

Tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị bám sát nội dung, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, có hiệu quả các nhiệm vụ được phân công trong Kế hoạch hành động quản lý rác thải nhựa đại dương trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Nâng cao chất lượng nội dung tuyên truyền và đa dạng, đổi mới hình thức phổ biến, tập huấn kiến thức, nhận thức về quản lý rác thải nhựa.

Tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan, cấp cơ sở lồng ghép việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức về quản lý rác thải nhựa với các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật chuyên ngành.

Tiếp tục duy trì và củng cố hoạt động của các cấp Hội trong công tác bảo vệ môi trường: xây dựng các mô hình tiên tiến về quản lý rác thải nhựa; tuyên truyên, phổ biến kiến thức về rác thải nhựa đến các hội viên trên địa bàn tỉnh./.

Lê Vũ Ni Na-CCBHĐ