Để triển khai Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, ngày 5/7/2019, Ban chấp hành đảng bộ tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Chương trình đã xác định kinh tế của tỉnh phải phát triển bền vững, duy trì chất lượng môi trường đi đôi với phát triển kinh tế - xã hội. Kinh tế biển của tỉnh thay đổi về cơ cấu ngành, nghề theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển du lịch biển, đảo chất lượng cao và các đô thị biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo; đời sống Nhân dân vùng biển, đảo được cải thiện và nâng cao chất lượng toàn diện; sử dụng hiệu quả và bền vững tài nguyên biển, đảo; thực hiện đồng bộ các giải pháp để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Các ngành kinh tế biển được phát triển theo thứ tự ưu tiên: (1) Dịch vụ du lịch biển chất lượng cao; (2) Công nghiệp, cảng biển, khu kinh tế gắn với phát triển các khu đô thị ven biển; (3) Nuôi trồng, khai thác, chế biến hải sản gắn với xây dựng nông thôn mới; (4) Dịch vụ hậu cần và hạ tầng nghề cá, vận tải biển - hàng không; (5) Kinh tế đảo. Các vùng kinh tế trọng điểm được ưu tiên đầu tư và phát triển là khu vực vịnh Cam Ranh (Cam Lâm, Cam Ranh), thành phố Nha Trang và Khu Kinh tế Vân Phong (Vạn Ninh, Ninh Hoà) theo hướng phát triển các khu du lịch, xây dựng các cảng biển có quy mô lớn và tầm cỡ quốc tế. Trong đó, xây dựng Khu kinh tế Vân Phong thành vùng kinh tế tổng hợp, chú trọng xây dựng hệ thống cảng biển nước sâu, tiếp nhận tàu biển có trọng tải lớn, phù hợp với quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, lấy phát triển kinh tế cảng biển và công nghiệp dịch vụ cảng biển làm chủ đạo với phát triển du lịch biển chất lượng cao. Đối với huyện đảo Trường Sa, ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng để phát triển kinh tế và an sinh xã hội theo hướng khai thác hải sản, du lịch, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Để phát triển xã hội bền vững tỉnh cũng xác định ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng nhất là điện lưới quốc gia, hệ thống giao thông, nước sạch sinh hoạt, thông tin liên lạc, y tế, giáo dục…tại các khu vực ven biển và trên các đảo có người dân sinh sống. Đồng thời tăng cường hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm và giáo dục định hướng các ngành nghề phục vụ phát triển kinh tế biển. Bên cạnh đó, cần có sự gắn kết trong phát triển các ngành kinh tế biển với an ninh quốc phòng và bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia. Các hoạt động phát triển kinh tế biển góp phần tăng cường khả năng phòng thủ và bảo vệ chủ quyền quốc gia và ngược lại việc bảo vệ an ninh quốc phòng và chủ quyền biển đảo thúc đẩy các ngành kinh tế biển phát triển vững chắc.

Nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế trong phát triển kinh tế biển của tỉnh trong thời gian trước đây và phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa trong đó có các ngành kinh tế biển và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong thời gian tới, cần thực hiện một số giải pháp như sau:

- Đối với quy hoạch tổng thể và quy hoạch chi tiết về sử dụng vùng biển, bờ biển, tài nguyên biển tỉnh Khánh Hòa: Trong quá trình lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh cần lồng ghép các nội dung quy hoạch phát triển của các địa phương có biển và các ngành kinh tế biển vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trên cơ sở phải bảo đảm khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững các tài nguyên biển và hải đảo, kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế, bảo vệ môi trường và quốc phòng - an ninh trên các vùng biển và hải đảo thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam và của tỉnh Khánh Hòa; Đối với quy hoạch chi tiết cho các ngành kinh tế biển và các địa phương có biển của tỉnh cần bố trí không gian biển cho các hoạt động kinh tế biển ở Khánh Hòa theo định hướng ưu tiên như sau: (1) Vùng khai thác các tiềm năng vị thế, cảnh quan để phát triển du lịch nghỉ dưỡng, giải trí du lịch chất lượng cao; (2) Vùng khai thác, sử dụng không gian biển để phát triển công nghiệp, hảng hải, cảng biển, khu kinh tế gắn với việc phát triển các khu đô thị, khu dân cư và cơ sở hạ tầng đô thị các khu dân cư ven biển, đảo; (3) Vùng khai thác, sử dụng không gian biển để nuôi trồng, khai thác và chế biến hải sản gắn với xây dựng nông thôn mới; (4) Vùng không gian biển gắn với dịch vụ hậu cần nghề cá, bảo tồn, bảo vệ tài nguyên, môi trường và nghiên cứu khoa học biển; (5) Vùng không gian biển để phát triển kinh tế đảo phù hợp với thực tế của từng đảo, cụm đảo của tỉnh; (6) Vùng không gian biển phù hợp nhằm khai thác vị thế của biển, đảo phục vụ quốc phòng - an ninh và chủ quyền biển đảo của đất nước. Ngoài ra, cần chú ý quy hoạch vùng dành cho các loại hình sử dụng khác trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

- Đẩy mạnh ứng dụng, nghiên cứu khoa học – công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế biển: Chú trọng và khuyến khích các hoạt động chuyển giao, ứng dụng công nghệ, kỹ thuật mới trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và bảo quản sản phẩm thủy hải sản phục vụ phát triển kinh tế biển bền vững; nghiên cứu nuôi trồng, bảo tồn, chế biến dược liệu từ biển (thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, dược phẩm, …); Ưu tiên các nguồn lực để khảo sát, nghiên cứu, đánh giá tiềm năng các dạng năng lượng tái tạo và ứng dụng các công nghệ sử dụng năng lượng tái tạo ở các vùng biển ven bờ của tỉnh. Xây dựng và phát triển các chương trình hợp tác về khoa học công nghệ nhằm thu hút nguồn lực và chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan đến phát triển bền vững kinh tế biển; Xây dựng và tổ chức các chương trình hướng nghiệp bên cạnh việc thực hiện cải tiến chương trình đào tạo ngành, nghề biển mang tính ứng dụng cao vào thực tế của từng địa phương, theo nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững kinh tế biển. Đẩy mạnh việc chuyển đổi, tái cơ cấu các ngành nghề phù hợp với vùng biển đảo nhằm nâng cao thu nhập, tạo việc làm, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần, an cư lập nghiệp cho người dân vùng biển đảo.

- Xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, huy động và phát huy các nguồn lực đầu tư phát triển các ngành kinh tế biển, đảo: Triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương và của tỉnh; tập trung rà soát các vướng mắc để tham mưu cấp thẩm quyền điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế. Tăng cường nghiên cứu cơ chế, chính sách mới, chú trọng hỗ trợ về đào tạo nghề, thuế, đất đai, tín dụng, trợ giá cho các dự án công nghệ sạch, xanh, tiên tiến, tập trung các chính sách đầu tư hoạt động bảo vệ môi trường biển, đảo và ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng; Triển khai có hiệu quả các nội dung của Nghị quyết 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính Trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 21/2/2022 của Chính Phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 09 – NQ/TW đã cho phép tỉnh Khánh Hòa được thực hiện một số cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển tỉnh Khánh Hòa, trong đó có cơ chế khuyến khích và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực du lịch biển đảo, dịch vụ vận tải biển, đô thị ven biển, công nghiệp. Tiếp tục phát triển các loại hình dịch vụ vận tải, hàng không, viễn thông, tài chính, ngân hàng, công nghệ thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, giải quyết việc làm, đóng góp vào ngân sách. Kết nối phát triển các loại hình dịch vụ giao thông vận tải, tài chính ngân hàng, các ngành tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và lịch sử văn hóa với phát triển du lịch.

- Đẩy mạnh phát triển các ngành kinh tế biển nhằm phát huy các lợi thế, tiềm năng của tỉnh và bảo vệ chủ quyền biển đảo: Tiếp tục đẩy mạnh việc chuyển đổi, tái cơ cấu các ngành nghề phù hợp với vùng biển đảo nhằm nâng cao thu nhập, tạo việc làm, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần, an cư lập nghiệp cho người dân vùng biển đảo; Xây dựng và triển khai hiệu quả các mô hình chuyển đổi sinh kế bền vững, tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững trong đó chú trọng chuyển đổi cơ cấu nghề thủy sản ven bờ theo hướng ổn định các nghề khai thác có tính chọn lọc, giảm các nghề làm suy kiệt nguồn lợi từ biển và phát triển nuôi biển để từng bước vươn ra biển khơi nhằm khai thác có hiệu quả nguồn lợi thủy sản và bảo vệ chủ quyền biển đảo;  Phát triển và xã hội hóa các hình thức du lịch biển đảo với phục hồi, bảo tồn các hệ sinh thái biển và phát huy các giá trị truyền thống vùng biển đảo như các làng nghề truyền thống, làng chài, di tích kiến trúc tín ngưỡng dân gian vùng ven biển, đảo, các lễ hội văn hóa dân gian; phát triển hạ tầng du lịch phải đảm bảo quyền tiếp cận biển của cộng đồng dân cư; Triển khai thực hiện các chương trình, dự án nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế nhân dân vùng biển đảo và lực lượng vũ trang trên địa bàn. Các ngành, địa phương xây dựng và thực hiện tốt quy chế kết hợp quân dân y tại các xã đảo và huyện đảo Trường Sa.

Riêng đối với huyện Trường Sa Với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng của Trường Sa, huyện tiền tiêu của tỉnh Khánh Hòa trong bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước. Hiện nay tỉnh đang xây dựng đề án Xây dựng và phát triển huyện đảo Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hôi trên biển của cả nước. Để đạt được mục tiêu trên, trong quá trình xây dựng đề án cần quan tâm một số vấn đề như sau:  Cần quy hoạch phân vùng không gian biển tại huyện đảo Trường Sa theo hướng xác định những khu vực biển chỉ sử dụng cho an ninh quốc phòng, những khu vực biển vừa sử dụng an ninh quốc phòng vừa phát triển kinh tế, những khu vực cho phép phát triển kinh tế - xã hội để thuận tiện cho hoạt động quản lý, đảm bảo an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế - xã hội;  Để Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế biển của cả nước cần xác định cụ thể các hoạt động kinh tế biển ưu tiên, trong đó nên ưu tiên phát triển các hoạt động kinh tế biển: giao thông vận tải biển, khai thác và chế biến thủy sản xa bờ, phát triển nuôi biển, phát triển du lịch biển đảo; phát triển năng lượng tái tạo, các hoạt động thăm dò dầu khí tại khu vực, … kết hợp với các dịch vụ hậu cần nghề cá, an ninh quốc phòng; Cần huy động các nguồn lực để xây dựng các cảng biển, âu tàu và các khu 10 tránh trú bão cho tàu thuyền, khu dịch vụ hậu cần nghề cá tại các đảo cho phép phát triển kinh tế - xã hội; Cần có định hướng ưu tiên nuôi biển đối với các loại rong, tảo có giá trị dược liệu cao; các loại nhuyễn thể và các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao phù hợp với đặc điểm hải văn tại các đảo ở Trường Sa. Ưu tiên áp dụng công nghệ cao sử dụng ít năng lượng, ít ô nhiễm môi trường trong chế biến hải sản tại các đảo nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và giảm thiểu ô nhiễm môi trường; Cần có định hướng ưu tiên phát triển các loại hình dịch vụ du lịch, đối tượng khách du lịch tại các đảo được phép tổ chức du lịch để các công ty chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức du lịch tại Trường Sa;  Cần quy hoạch hoặc xác định các khu vực, các đảo phù hợp với việc phát triển loại hình năng lượng sạch, tái tạo như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng sóng, … phục vụ cho việc phát triển các hoạt động kinh tế, xã hội tại các đảo tại Trường Sa. - Cần khảo sát, đánh giá các đảo phù hợp để phát triển các sân bay phục vụ đưa đón khách du lịch, vận chuyển hàng hóa, phục vụ an ninh quốc phòng; Cần có những nghiên cứu để xác định các khu vực có thể thăm dò dầu khí phục vụ cho phát triển kinh tế.

Đình Tường-CCBHĐ

Nguồn: Công văn số 2525/STNMT-CCBHĐ ngày 20/6/2022 của Sở TNMT