Thực hiện Quyết định thanh tra số 479/QĐ-STNMT ngày 03/6/2021 của Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường về Thanh tra việc chấp hành pháp luật đất đai trong việc quản lý đất trồng lúa từ ngày 03/6/2021 đến ngày 19/11/2021.

Đoàn Thanh tra theo Quyết định số 479/QĐ-STNMT ngày 03/6/2021 đã tiến hành thanh tra tại các huyện, thị xã, thành phố: Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh. Đoàn Thanh tra phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường các địa phương tiến hành kiểm tra thực địa một số hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa; chuyển đổi cơ  cấu cây trồng trên đất lúa tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh.

Đoàn Thanh tra phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Ninh Hòa, UBND xã Ninh Lộc kiểm tra thực địa mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa tại xã Ninh Lộc, thị xã Ninh Hòa. (Ảnh: Đức Tâm-Thanh tra Sở)

Đoàn Thanh tra phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Ninh Hòa, UBND xã Ninh Hưng kiểm tra thực địa mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa tại xã Ninh Hưng, thị xã Ninh Hòa. (Ảnh: Đức Tâm-Thanh tra Sở)

Đoàn Thanh tra phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Diên Khánh, UBND xã Diên Hòa kiểm tra thực địa hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa tại xã Diên Hòa, huyện Diên Khánh. (Đức Tâm-Thanh tra Sở)

Qua quá trình Thanh tra, Đoàn Thanh tra đạt được một số kết quả:

A- Về kết quả thanh tra việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa. Thời điểm tiến hành thanh tra, từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2020, Sở Tài nguyên và Môi trường nhận thấy như sau:

+ Ưu điểm:

- Xác định được loại cây trồng hàng năm phù hợp cho chuyển đổi cây trồng trên đất trồng lúa tại địa phương mang lại lợi nhuận cho nông dân cao hơn trồng lúa từ 3-5 lần.

- Việc lập Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa được thực hiện đa số đầy đủ, xuyên suốt từ cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã.

- Việc thực hiện chuyển đổi hầu hết đảm bảo các quy định về điều kiện chuyển đổi theo Nghị định số 62/2019/NĐ-CP của Chính phủ ngày 11/7/2019 Sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 35/2015/NĐ-CP ngày 13 tháng 4 năm 2015 của Chính phủ về quản lý, sử dụng đất trồng lúa.

            + Nhược điểm:

            - Vẫn còn địa phương không ban hành Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa.

            -  Có nhiều diện tích chuyển đổi trên đất lúa, nông dân không làm đơn đăng ký chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

            2. Đề nghị:

- UBND cấp huyện ban hành Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa của địa phương mình sau khi UBND tỉnh ban hành Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa trên phạm vi toàn tỉnh. Đồng thời hướng dẫn UBND cấp xã ban hành kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa của địa phương.

- UBND cấp huyện, cấp xã tăng cường công tác tuyên truyền về Kế hoạch, chính sách chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa của địa phương và các quy định về chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa để nông dân biết và thực hiện.

B - Về kết quả thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong quản lý đất trồng lúa trên địa bàn 05 huyện, thị xã, thành phố: Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh, Sở Tài nguyên và Môi trường nhận thấy:

I. Ưu điểm:

- UBND các huyện, thị xã, thành phố có sự quan tâm chỉ đạo thiết thực, sâu sát đối với việc quản lý, sử dụng đất lúa trên địa bàn địa phương. Việc thực hiện hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa cho người dân của các cơ quan có thẩm quyền dựa trên căn cứ Điều 52 của Luật Đất đai 2013. Qua đó, giải quyết nhu cầu cấp thiết về sử dụng đất của người dân, tăng nguồn thu cho nhà nước đồng thời phù hợp với tình hình mở rộng đô thị hóa trên địa bàn toàn tỉnh.

II. Những tồn tại:

            Bên cạnh ưu điểm, việc quản lý sử dụng đất lúa trên địa bàn 05 huyện, thị xã, thành phố: Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh còn  nhiều tồn tại, hạn chế:

            1.Về Quy trình giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất:

Giai đoạn 2018 – 2020, UBND các huyện, thị xã, thành phố được thanh tra đều áp dụng thống nhất quy trình giải quyết việc chuyển mục đích sử dụng đất:

- Năm 2018: Áp dụng quy trình giải quyết việc chuyển mục đích sử dụng đất tại Điều 8, Quyết định số 2314/QĐ-UBND ngày 10/8/2017 của UBND tỉnh Khánh Hòa.

- Năm 2019 – 2020: Áp dụng quy trình giải quyết việc chuyển mục đích sử dụng đất tại Điểm 2, mục I Quyết định số 1590/QĐ-UBND ngày 23/5/2019 của UBND tỉnh Khánh Hòa.

            Tuy nhiên, có sự không thống nhất trong việc thực hiện các bước thủ tục trong việc giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất giữa các địa phương hoặc giữa các xã, phường, thị trấn trong một đơn vị hành chính cấp huyện. Cụ thể, việc kiểm tra hiện trạng sử dụng đất tại các địa phương trên địa bàn tỉnh:
           + Tại thị xã Ninh Hòa: Phòng Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp phòng Quản lý đô thị, phòng Kinh tế, UBND xã, phường làm việc với người sử dụng đất.

           + Trong khi đó, tại thành phố Nha Trang, huyện Cam Lâm: đơn vị chủ trì là Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND cấp, xã phường tiến hành kiểm tra hiện trạng sử dụng đất.

            + Tại huyện Diên Khánh, chính quyền xã, thị trấn sẽ tiến hành kiểm tra hiện trạng, lập biên bản kiểm tra chuyển phòng Tài nguyên và Môi trường thẩm tra. Trên địa bàn huyện còn có sự không thống nhất trong nội dung biên bản kiểm tra hiện trạng giữa các xã, thị trấn.

            Việc không thống nhất trong quá trình triển khai quy trình giải quyết hồ sơ giữa các địa phương dẫn đến tình trạng không đồng bộ trong giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa trên địa bàn tỉnh, gây ảnh hưởng tới việc lập báo cáo thẩm định nhu cầu sử dụng đất của người nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa.

            2. Việc thẩm tra quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng:

Hiện tại, việc thẩm tra quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng tại một số địa phương (Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm) do Phòng Tài nguyên và Môi trường căn cứ vào Quy hoạch chi tiết xây dựng do phòng Quản lý đô thị cung cấp. Do đó khi thẩm tra hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất, không tránh khỏi tình trạng chồng chéo, không phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất hàng năm và quy hoạch chi tiết xây dựng đối với những địa phương có thay đổi, cập nhật quy hoạch chi tiết xây dựng, dẫn đến người dân không thể xin giấy phép xây dựng sau khi chuyển mục đích sử dụng đất

            Do đó, để đảm bảo tính chính xác trong công tác thẩm tra quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất phù hợp quy hoạch chi tiết xây dựng, các địa phương cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chuyên môn.

            3. Việc thẩm định nhu cầu sử dụng đất đối với người dân nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất:

Giai đoạn 2018-2020, áp dụng quy định tại Điều 52 của Luật Đất đai, căn cứ cho chuyển mục đích sử dụng đất là nhu cầu của người sử dụng đất được thể hiện trong đơn đề nghị và kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã được phê duyệt. Tuy nhiên khó khăn là việc không xác định nhu cầu chuyển mục đích của người sử dụng đất với diện tích bao nhiêu là phù hợp vì ngoài nhu cầu chuyển mục đích để xây dựng nhà ở còn có trường hợp để tặng cho con cái hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, phân lô bán nền. Quá trình thẩm định nhu cầu sử dụng đất của người xin chuyển mục đích sử dụng đất với diện tích lớn hơn hạn mức giao đất, công nhận quyền sử dụng đất có gặp vướng mắc tại địa phương khi áp dụng quy định tại Điều 69 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/214. Tuy nhiên, nội dung được hướng dẫn vẫn còn chung chung chưa được rõ ràng do chưa có các quy định cụ thể nên việc thẩm định nhu cầu sử dụng đất của người xin chuyển mục đích sử dụng đất với diện tích lớn vẫn chưa được chặt chẽ, không áp dụng hạn chế người dân chuyển mục đích với diện tích lớn hơn hạn mức.

            4. Việc giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất đối với thửa đất đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính:

Trong quá trình kiểm tra hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất đất lúa trên địa bàn thành phố Nha Trang, Sở Tài nguyên và Môi trường nhận thấy một số hồ sơ của người sử dụng đất trồng lúa tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đổ đất, san nền, xây dựng một số công trình  khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. UBND thành phố Nha Trang, UBND các xã, phường nơi có thửa đất vi phạm việc tự ý chuyển mục đích căn cứ Nghị định 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 và Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đã ra Quyết định xử phạt (Phạt tiền đồng thời buộc khôi phục lại hiện trạng thửa đất). Tuy nhiên sau đó, UBND thành phố Nha Trang đã ra Quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất lúa khi người vi phạm chưa thực hiện biện pháp khôi phục lại hiện trạng thửa đất theo Quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Việc này vi phạm Nghị định 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 và Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Do đó, trong thời gian tới, UBND thành phố Nha Trang cần chỉ đạo chấn chỉnh các cơ quan chuyên môn có liên quan, UBND các xã, phường công tác thực thi Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, biện pháp khắc phục hậu quả buộc trả lại hiện trạng đất của người vi phạm trước khi thực hiện việc chuyển mục đích sử dụng đất.

            D. Kiến nghị:

Từ kết quả thanh tra việc chấp hành pháp luật đất đai trong việc quản lý đất trồng lúa trên địa bàn 05 huyện, tx, tp: Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh của Đoàn Thanh tra theo Quyết định số 479/QĐ-STNMT ngày 03/6/2021, với những ưu điểm, cũng như khuyết điểm, tồn tại nêu trên, Sở Tài nguyên và Môi trường kiến nghị:

            1. UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo các cơ quan chuyên môn ban hành Quy trình thủ tục giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa thống nhất chung trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, UBND các huyện, thị xã, thành phố áp dụng nhằm thực hiện việc giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa mang tính đồng bộ, hiệu quả.

            2. Hiện nay, việc thẩm định nhu cầu sử dụng đất của người nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa áp dụng quy định tại Điều 52 của Luật Đất đai, căn cứ cho chuyển mục đích sử dụng đất là nhu cầu của người sử dụng đất được thể hiện trong đơn đề nghị và kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã được phê duyệt. Quá trình thẩm định nhu cầu sử dụng đất của người xin chuyển mục đích sử dụng đất với diện tích lớn hơn hạn mức giao đất, công nhận quyền sử dụng đất có gặp vướng mắc tại địa phương khi áp dụng quy định tại Điều 69 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/214. Do đó, những ưu điểm, cũng như khuyết điểm, tồn tại nêu trên kiến nghị UBND tỉnh có văn bản gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị hướng dẫn cụ thể các căn cứ, quy định pháp luật về việc thẩm định nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất của người nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất lúa.

Đức Tâm-Thanh tra Sở