Chỉ thị số 23-CT/TU ngày 15/12/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các hoạt động quản lý, khai thác, vận chuyển và kinh doanh cát, sỏi và đất, đá làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa (Chỉ thị 23), trên cơ sở tổng hợp báo cáo của các sở, ban, ngành và UBND các huyện, thị xã, thành phố. Trong 6 tháng đầu năm 2024, Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chỉ thị 23 đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Sở Tài nguyên và Môi trường (Sở TNMT) đã chủ động phổ biến, tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm, hành động đến cán bộ, công chức, doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân một cách sâu rộng, bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú về tuân thủ các quy định pháp luật về khoáng sản nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân về ý nghĩa của việc phòng, chống hoạt động khai thác cát trái phép đối với việc bảo vệ sản xuất nông nghiệp, môi trường sinh thái, tài nguyên thiên nhiên và phòng chống thiên tai, sạt lở đất. Tuyên truyền nâng cao nhận thức trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân về tầm quan trọng của tài nguyên khoáng sản, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản; vận động người dân thông báo kịp thời với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản trái phép, không thực hiện khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản trái phép, không tiếp tay cho các tổ chức, cá nhân khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản trái phép. Theo đó, UBND thành phố Nha Trang, UBND thành phố Cam Ranh, Ban Thường vụ Thành ủy Cam Ranh, Ban Thường vụ Thị ủy Ninh Hòa, Huyện ủy Diên Khánh, UBND huyện Cam Lâm, UBND huyện Khánh Sơn, UBND huyện Khánh Vĩnh đã ban hành chỉ thị triển khai Chỉ thị 23 và chương trình hành động về bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên các địa bàn quản lý.
Sở TNMT đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Quy chế phối hợp trong công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa (Quyết định số 917/QĐ-UBND ngày 05/4/2024), tham mưu công bố danh mục thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung lĩnh vực khoáng sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở TNMT (Quyết định số 2989/QĐ-UBND ngày 04/12/2023), tham mưu UBND tỉnh phê duyệt Đề án mức thu, đơn vị tính phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa (Quyết định số 1723/QĐ-UBND ngày 02/7/2024). Ngoài ra, Sở Xây dựng đã ban hành các văn bản Công bố giá vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa tháng 01, 02, 03 và 04 năm 2024.
Nhiệm vụ “xây dựng phương án bảo vệ, thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” để cập nhật vào quy hoạch tỉnh được giao cho Sở TNMT thực hiện. Sở TNMT đã hoàn thành các nội dung về Phương án bảo vệ, khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản và cung cấp cho đơn vị tư vấn quy hoạch tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư để tích hợp vào quy hoạch tỉnh Khánh Hòa đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 318/QĐ-TTg ngày 29/3/2023 về phê duyệt Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại văn bản số 2172/STNTM-KSNKTTVBĐKH ngày 13/5/2024.
Hiện nay hồ sơ Quy hoạch tỉnh đang trong giai đoạn rà soát hoàn thiện, chỉnh lý sơ đồ, biểu đồ, bản đồ và dữ liệu. Mặt khác, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp huyện thời kỳ 2021-2025, giai đoạn 2021-2030 đang trong quá trình điều chỉnh; Kế hoạch sử dụng đất giai 2021-2025 tỉnh Khánh Hòa đang giai đoạn rà soát chưa trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ngoài ra, Quy hoạch ngành Quốc gia có liên quan như: quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1626/QĐ-TTg ngày 15/12/2023 chưa được cập nhật vào quy hoạch tỉnh để làm căn cứ điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện. Do đó, Sở TNMT chưa có đầy đủ cơ sở dữ liệu để triển khai khoanh định các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, kể cả việc triển khai các thủ tục để đấu giá quyền khai thác khoáng sản.
Trên địa bàn tỉnh chưa phát hiện các khu vực khoáng sản đáp ứng đủ các tiêu chí theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản. Do đó, Sở TNMT chưa tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường khoanh định và công bố khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ.
Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa không có giấy phép thăm dò khoáng sản còn hiệu lực và trong 6 tháng đầu năm 2024 không triển khai thực hiện thăm dò, không có giấy phép đề nghị gia hạn.
06 tháng đầu năm 2024, UBND tỉnh cấp mới 02 Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 02 dự án có mục tiêu đầu tư liên quan đến lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản. Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp mới 01 Giấy chứng nhận đầu tư của dự án Đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ cát trắng thủy triều, điều chỉnh 01 Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư dự án Nhà máy chế biến granite. Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong cấp 01 giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh lần 03 về khai thác mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường. Sở Công thương đã chấp thuận 07 thông báo sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, cấp 01 Giấy phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp cho các tổ chức khai thác khoáng sản có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp và đã lồng ghép tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định của pháp luật về hoạt động vật liệu công nghiệp cho các đơn vị sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, đảm bảo hoạt động vật liệu nổ công nghiệp trong quá trình khai thác khoáng sản theo đúng quy định pháp luật.
Sở TNMT đã tiếp nhận và đang thẩm định 01 hồ sơ báo cáo ĐTM của dự án Khai thác mỏ đất làm vật liệu san lấp do Công ty TNHH Đầu tư & Phát triển trồng rừng Linh Anh làm chủ dự án. Hiện, chủ dự án đang thực hiện chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ theo thông báo số 1235/STNMT-CCBVMT ngày 19/3/2024 của Sở TNMT. Việc tham mưu thẩm định báo cáo ĐTM, thẩm định cấp phép môi trường các dự án khai thác, chế biến khoáng sản được thực hiện theo đúng trình tự, thành phần hồ sơ và nội dung theo yêu cầu của Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ; Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Đến nay, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có 22 Giấy phép khai thác khoáng sản do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp đang còn hiệu lực, gồm: 14 giấy phép khai thác đá Granit, 07 giấy phép khai thác nước khoáng; 01 giấy phép khai thác cát làm vật liệu xây dựng. UBND tỉnh Khánh Hòa đã cấp 63 giấy phép hoạt động khai thác khoáng sản còn hiệu lực (kể cả 20 giấy phép hoạt động khai thác khoáng sản để cung cấp cho các dự án đường bộ cao tốc). Trong 6 tháng đầu năm 2024, trên địa bàn tỉnh chưa cấp mới giấy phép hoạt động khai thác khoáng sản, không thực hiện việc chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để thực hiện dự án khai thác khoáng sản và không có diện tích trồng rừng thay thế khi chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để khai thác khoáng sản.
Sở TNMT đã tham mưu UBND tỉnh phê duyệt 01 đề án đóng cửa mỏ khoáng sản là mỏ đá Núi Sầm của Công ty TNHH Xây lắp số 1; đang thực hiện thẩm định kiểm tra kết quả đề án đóng cửa mỏ khoáng sản mỏ đá Núi Sầm của Công ty CP Vật tư Thiết bị và Xây dựng Giao thông Khánh Hòa và mỏ đá Hòn Thị của Công ty TNHH Khai thác đá Hòn Thị; đang thực hiện thẩm định 06 hồ sơ đóng cửa mỏ khoáng sản của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải.
Sở Giao thông - Vận tải đã phát hiện và xử lý xe chở cát, sỏi để rơi vãi 19 trường hợp; số tiền phạt 57.000.000 đồng. Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa đã phát hiện, bắt giữ, điều tra, xử lý 21 vụ, 24 đối tượng, 01 tổ chức, 03 phương tiện về hành vi khai thác, vận chuyển cát trái phép: số tiền xử phạt vi phạm hành chính: 15.900.000 đồng; số tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu gồm: đất: 28,9m3 đất san lấp (thu nộp ngân sách 1.907.400 đồng); cát: 165m3 cát san lấp (đã xử lý: 87m3 cát thu nộp ngân sách 4.872.000 đồng, đang xử lý: 78m3 cát có giá trị 5.955.300 đồng); 03 máy múc: 02 máy múc có tổng giá trị: 88.000.000 đồng đã nộp ngân sách theo hình thức nộp khoản tiền tương đương giá trị phương tiện vi phạm hành chính; 01 phương tiện máy múc có giá trị 85.000.000 đồng đang xử lý. Trên địa bàn thành phố Nha Trang phát hiện 04 phương tiện ghe máy có gắn thiết bị hút cát chưa xác định chủ phương tiện trên sông Cái Nha Trang; xử phạt vi phạm hành chính 01 trường hợp về hành vi tàng trữ cát không có nguồn gốc hợp pháp, với số tiền phạt 6.000.000 đồng, tịch thu 30m3 cát trả lại lòng sông Cái. Trên địa bàn thị xã Ninh Hòa đã kiểm tra, phát hiện, xử lý kịp thời 19 trường hợp vi phạm. Trong đó, khai thác khoáng sản trái phép 10 trường hợp (xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 40.400.000 đồng; tịch thu phương tiện được quy đổi thành tiền 74.000.000 đồng; buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp là 4.600.000 đồng; tịch thu 03 m3 đá), 08 trường hợp vận chuyển khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp để rơi vãi ra môi trường khi tham gia giao thông (xử phạt với số tiền 3.200.000 đồng, tịch thu 02 m3 cát san lấp, buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp 360.000 đồng); 01 trường hợp không nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản bị tước quyền sử dụng giấy phép khai thác khoáng sản 02 tháng. Trên địa bàn huyện Diên Khánh đã phát hiện và tạm giữ: 04 ghe, 03 bè, 02 xe tải; xử phạt 06 trường hợp vận chuyển, tàng trữ khoáng sản trái phép với số tiền là 3.150.000 đồng, tịch thu 21m3, phát hiện các ghe hút cát trái phép tại khu vực thị trấn Diên Khánh, Diên An, tuy nhiên các đối tượng đã nhấn chìm ghe (06 lần đánh chìm). Trên địa bàn thành phố Cam Ranh đã phát hiện và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, tài nguyên và môi trường đối với 02 trường hợp; tịch thu 01 máy phát điện, 02 xe máy múc, 02 xe tải ben và 200 viên đá chẻ.
Ngày 15/4/2024, Sở TNMT đã có văn bản số 7030/STNMT-KSNKTTVBĐKH đôn đốc các tổ chức, cá nhân có hoạt động khai thác tài nguyên, khoáng sản thực hiện đúng quy định của Luật khoáng sản về lắp đặt camera giám sát tại các kho chứa, trạm cân…, rà soát đồng bộ cơ sở dữ liệu với hệ thống của các cơ quan quản lý để xác định sản lượng tài nguyên, khoáng sản thực tế doanh nghiệp đã khai thác làm cơ sở để đối chiếu với sản lượng tính thuế mà doanh nghiệp đã kê khai thuế và sản lượng tài nguyên được cấp phép khai thác. Hơn nữa, Sở TNMT đã phối hợp với Cục thuế tỉnh rà soát, đề xuất xử lý theo quy định các trường hợp phát hiện hành vi kê khai không trung thực về sản lượng khoáng sản hoặc khai thác tài nguyên, khoáng sản trái phép, kết quả thu thuế 6 tháng đầu năm 2024 của lĩnh vực khoáng sản, môi trường như sau: thuế tài nguyên phải nộp: 49.499.707.371 đồng; phí bảo vệ môi trường phải nộp: 15.581.397.993 đồng; cấp quyền khai thác khoáng sản phải nộp: 54.278.288.425 đồng; thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đã nộp: 115.436.645.216 đồng.
Sở Tài chính đã phối hợp các sở, ngành, địa phương đề nghị, rà soát và kiến nghị các nội dung liên quan đến việc xây dựng Bảng giá tính thuế tài nguyên năm 2025 phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Đồng thời, Sở Tài chính cũng đã có Văn bản số 2990/STC-QLG ngày 19/6/2024 báo cáo trình UBND tỉnh xem xét chấp thuận chủ trương xây dựng Quyết định ban hành Bảng giá tính thuế tài nguyên trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa năm 2025.
Nhìn chung, sau khi Chỉ thị 23 được ban hành, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương và các sở, ngành đã quan tâm chỉ đạo triển khai nhằm tăng cường công tác quản lý tài nguyên khoáng sản trên địa bàn, phạm vi lĩnh vực quản lý. Hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã đi vào nề nếp, chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật; công tác bảo vệ môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản ngày càng được các đơn vị quan tâm, tạo được nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước; giải quyết được việc làm ổn định cho lao động địa phương, góp phần đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, một số trường hợp được cấp quyền khai thác khoáng sản nhưng vẫn chưa được thuê đất theo quy định tại khoản 1, Điều 31, Luật Khoáng sản năm 2010. Về phía tổ chức/cá nhân thực hiện kê khai nộp thuế tài nguyên theo sản lượng khai thác thực tế theo cơ chế tự khai, tự tính và tự nộp còn cơ quan thuế chưa có đầy đủ căn cứ để xác định tính đúng giữa sản lượng tài nguyên khoáng sản tổ chức/cá nhân thực tế khai thác và sản lượng đã kê khai thuế, cũng không có chức năng kiểm tra, xử phạt. Ngoài ra, văn bản pháp luật quy định phải thực hiện và yêu cầu thực hiện lắp đặt trạm cân, camera … tại các khu vực khai thác nhưng chưa có quy định việc lắp đặt hạ tầng và kết nối số liệu trạm cân, camera về cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản để theo dõi, giám sát nên chưa giải quyết triệt để việc kiểm soát sản lượng khai thác, tiêu thụ và kê khai nộp thuế. Hiện nay, hồ sơ Quy hoạch của tỉnh đang trong giai đoạn dự thảo hoàn thiện, chỉnh lý; Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện đang trong quá trình điều chỉnh; Quy hoạch chung của các khu vực trên địa bàn tỉnh chưa hoàn thiện. Do đó, chưa có căn cứ pháp lý hoặc triển khai các hoạt động liên quan như cấp phép khai thác khoáng sản, khoanh định các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản…
Thanh Huyền – Phòng KS, N KTTV và BĐKH
Nguồn: Báo cáo số 174/BC-STNMT ngày 19/7/2024 của Sở TNMT