Khánh Hòa là tỉnh ven biển khu vực Nam Trung Bộ với diện tích có diện tích 5.137,8 km², có chiều dài đường mép nước tiếp giáp biển dài trên 385 km từ xã Đại Lãnh, huyện Vạn Ninh đến xã Cam Lập, thành phố Cam Ranh. Tỉnh có có mũi Hòn Ðôi trên bán đảo Hòn Gốm huyện Vạn Ninh, là điểm cực Ðông trên đất liền của Việt Nam. Diện tích vùng biển rộng lớn gấp nhiều lần phần đất liền với hơn 200 đảo lớn nhỏ gần bờ và xa bờ, trong đó quần đảo Trường Sa có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội cũng như an ninh quốc phòng không chỉ với Khánh Hòa mà với cả nước Việt Nam. Khu vực ven bờ có 03 vịnh và 02 đầm đẹp, nước sâu, có giá trị lớn về mặt kinh tế, quốc phòng là: vịnh Vân Phong, vịnh Nha Trang, vịnh Cam Ranh và đầm Nha Phu, đầm Thủy Triều.

Biển Khánh Hòa (Ảnh: Đặng Huyền)

Về địa lý hành chính tỉnh Khánh Hòa có 5/9 huyện, thị xã, thành phố tiếp giáp biển và 01 huyện đảo bao gồm: thành phố Nha Trang, thành phố Cam Ranh, thị xã Ninh Hòa, huyện Vạn Ninh, huyện Cam Lâm và huyện đảo Trường Sa.

Với lợi thế về mặt vị trí địa lý và địa hình, Khánh Hòa được biết đến là một tỉnh phát triển về du lịch sinh thái biển với những bãi tắm dài và đẹp, khí hậu ôn hòa, thiên nhiên tươi đẹp và hệ sinh thái biển đa dạng như san hô, cỏ biển, rừng ngập mặn; có vịnh Nha Trang được công nhận là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới và được đánh giá có giá trị đa dạng sinh học cao vào loại nhất ở Việt  Nam. Các vịnh Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh là những vịnh nước sâu, kín gió, kín sóng, lại được núi cao che chắn nên rất thuận lợi cho việc xây dựng cảng biển và phát triển hậu cần nghề cá, khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão. Khu vực biển ven bờ, khu vực cửa sông với các đầm, vịnh thuận lợi cho nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản. Trong những năm qua, các ngành kinh tế biển ở Khánh Hòa rất phát triển, đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương, trong đó nguồn thu cho ngân sách nhà nước từ các hoạt động dịch vụ và du lịch biển, hàng hải và cảng biển, khai thác, nuôi trồng và chế biến hải sản là những ngành đóng góp nhiều cho tăng trưởng kinh tế của tỉnh Khánh Hòa trong những năm gần đây.

Ngày 29/3/2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 318/QĐ-TTg, với mục tiêu phát triển của tỉnh Khánh Hòa tại đến năm 2030, Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; một cực tăng trưởng, trung tâm của khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực và dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao. Đến năm 2050, Khánh Hòa là một trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước; là đô thị thông minh, thân thiện với môi trường, bản sắc, ngang tầm khu vực Châu Á; phấn đấu trở thành một trong những đô thị ven biển thu hút khách du lịch và có môi trường đáng sống hàng đầu của châu Á với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Môi trường và cảnh quan thiên nhiên được gìn giữ, nhất là môi trường biển và ven biển; là địa phương đi đầu trong việc thực hiện mục tiêu đưa phát thải khí nhà kính về mức “0” của Việt Nam vào năm 2050. Quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển, đảo được giữ vững, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và cuộc sống bình yên của nhân dân; là hình mẫu của sự gắn kết giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Ngày 27/3/2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong tỉnh Khánh Hòa đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 298/QĐ-TTg. Trong đó, đồ án điều chỉnh quy hoạch đã cập nhật các nội dung phù hợp với Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với định hướng huyện Vạn Ninh là đô thị du lịch biển cao cấp, thị xã Ninh Hòa là đô thị công nghiệp. Theo đó, Khu kinh tế Vân có tính chất: Là khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực có vai trò đầu tàu thu hút đầu tư và là động lực phát triển kinh tế cho các vùng lân cận và cho cả nước. Trong đó kinh tế biển là nền tảng có cảng trung chuyển container quốc tế và dịch vụ logistic, đô thị, dịch vụ, du lịch, công nghiệp giữ vai trò quan trọng, kết hợp phát triển các ngành kinh tế khác; Là trung tâm dịch vụ du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp cao cấp có những sản phẩm dịch vụ, du lịch độc đáo, khác biệt, hiện đại với chất lượng cao, có thương hiệu và khả năng cạnh tranh quốc tế; Là khu vực phát triển đô thị thông minh bền vững với hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển đồng bộ, hiện đại; Có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng của quốc gia.

Hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan có liên quan hoàn thiện dự thảo Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Để Quy hoạch thực sự là công cụ hữu hiệu, phù hợp với thực tiễn, mục tiêu, định hướng phát triển của tỉnh Khánh Hòa; UBND tỉnh Khánh Hòa đã có một số kiến nghị, đề xuất đối với các nội dung dự thảo Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2045 như sau:

UBND tỉnh đề nghị không quy hoạch khu bảo tồn biển Vịnh Vân Phong để phát triển kinh tế tỉnh Khánh Hòa, Khu kinh tế Vân Phong theo Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 55/2022/QH15 ngày 16/6/2022 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu, cập nhật, bổ sung vào Quy hoạch Không gian biển quốc gia các khu vực nuôi trồng thủy sản trên biển; Nghiên cứu định hướng khu vực xây dựng cảng hàng không gắn với phát triển Khu kinh tế Vân Phong và phát triển kinh tế - xã hội (vốn đầu tư ngoài ngân sách). Thống nhất tên “Trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương” trong dự thảo; điều chỉnh “Trung tâm dịch vụ hậu cần phục vụ nghề cá ở Cam Ranh” thành “Phát huy vai trò trung tâm nghề cá lớn để ngư trường Nam Trung Bộ và Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa phát triển trở thành địa bàn mũi nhọn trong đánh bắt xa bờ và hậu cần nghề cá của vùng”.

Theo phương án phân vùng bảo vệ môi trường chi tiết tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 318/QĐ-TTg ngày 29/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ thì vùng bảo vệ nghiêm ngặt gồm Khu bảo tồn thiên nhiên theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học, lâm nghiệp và thủy sản, gồm có: Khu Bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà; Khu Bảo tồn vịnh Nha Trang; Khu bảo vệ hệ sinh thái biển Rạn Trào. Các khu bảo tồn biển trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa được thành lập giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050: Khu bảo tồn biển Nam Yết; Khu bảo tồn biển vịnh Vân Phong; Khu bảo tồn biển Thuyền Chài; Khu bảo tồn biển Song Tử. Hiện nay, Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang lập; vì vậy, cần nghiên cứu, rà soát, để đảm bảo đồng bộ về quy hoạch các Khu bảo tồn thiên nhiên và phát triển các kinh tế của tỉnh Khánh Hòa theo định hướng của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị.

Đồng thời, đề nghị dự thảo nêu rõ định hướng danh mục các vùng sử dụng không gian biển tại tỉnh Khánh Hòa (vị trí, ranh giới, diện tích) để tỉnh có phương hướng triển khai cho phù hợp với quy định của Quy hoạch. Quy hoạch các vùng sử dụng biển phù hợp với Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 22/9/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050; việc quy hoạch để phát triển hoạt động điện gió ngoài khơi không làm ảnh hưởng tới các tuyến vận tải ven biển, tuyến hàng hải.

Đặng Huyền-CCBHĐ